راهنمای دریافت ارز مسافرتی در سال ۱۴۰۵؛ سهمیه، مدارک و نحوه خرید آنلاین از بله

سفر به خارج از کشور، چه به قصد تفریح، تجارت و کار و چه با اهداف زیارتی، همواره با هزینه‌های ارزی همراه است. با توجه به اختلاف نرخ ارز دولتی با بازار آزاد، شناخت فرآیند دریافت ارز مسافرتی به مسافران کمک می‌کند تا هزینه‌های سفر خود را به میزان چشمگیری کاهش دهند. بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران برای مدیریت تقاضای ارز و سهولت دسترسی مسافران، سازوکار خرید اینترنتی را از طریق درگاه‌های بانکی و پلتفرم‌های دیجیتال توسعه داده است. در این راهنمای جامع، تمامی مراحل، سهمیه‌ها، مدارک، هزینه‌ها و نحوه خرید آنلاین ارز مسافرتی بررسی شده است.

۱. ارز مسافرتی چیست و به چه کسانی تعلق می‌گیرد؟

ارز مسافرتی سهمیه‌ای حمایتی و قانونی است که سالی یک‌بار از سوی بانک مرکزی با نرخ مبادله‌ای (پایین‌تر از نرخ صرافی‌های بازار آزاد) در اختیار شهروندانی قرار می‌گیرد که قصد سفر به خارج از مرزهای کشور را دارند. هدف از تخصیص این ارز، تأمین بخشی از هزینه‌های اولیه اقامت، حمل‌ونقل و مصارف شخصی مسافر است.

تمامی مسافران ایرانی که دارای گذرنامه معتبر، بلیت پرواز قطعی و عوارض خروج پرداخت‌شده باشند، مشمول دریافت این سهمیه خواهند بود؛ مشروط بر آنکه در ۳۶۵ روز گذشته از سهمیه ارز مسافرتی خود استفاده نکرده باشند.

۲. سهمیه ارز مسافرتی برای کشورهای زیارتی و هوایی در سال ۱۴۰۵

سقف مجاز سهمیه تخصیصی بر اساس مقصد سفر و نحوه ورود به کشور مقصد (نیازمند روادید یا بدون روادید) دسته‌بندی می‌شود:

• سفر هوایی به کشورهای نیازمند اخذ روادید (ویزا): سهمیه تعیین‌شده معمولاً معادل ۱۰۰۰ یورو یا معادل آن به دلار آمریکا است.

• سفر هوایی به کشورهای بدون نیاز به اخذ روادید (مانند ترکیه، ارمنستان، گرجستان): سقف سهمیه معادل ۵۰۰ یورو یا معادل دلاری آن است.

• سفرهای زیارتی هوایی (عتبات عالیات و حج): برای مقاصد زیارتی نظیر عراق و عربستان، سهمیه‌ای معادل ۵۰۰ دلار یا یورو با نرخ دولتی تصویب و تخصیص می‌یابد.

۳. مدارک لازم برای دریافت سهمیه ارز مسافرتی

آماده‌سازی مدارک پیش از اقدام در سامانه دیجیتال الزامی است. جهت احراز هویت در سامانه و باجه‌های فرودگاهی به مدارک زیر نیاز خواهید داشت:

• اصل گذرنامه معتبر (دارای حداقل ۶ ماه اعتبار از تاریخ پرواز)

• کارت ملی هوشمند یا برگه ثبت‌نام رسمی کارت ملی

• بلیت یک‌سره یا رفت‌وبرگشت هواپیما (دارای شناسه ثبت قطعی و مهر شرکت هواپیمایی)

• ویزای معتبر کشور مقصد (برای کشورهایی که صدور ویزا در آن‌ها الزامی است)

• رسید پرداخت الکترونیکی عوارض خروج از کشور

• شماره حساب بانکی شتاب و کارت بانکی فعال به نام خود متقاضی

• سیم‌کارت فعال و ثبت‌شده به نام شخص متقاضی جهت تطابق در سامانه شاهکار

۴. راهنمای خرید آنلاین ارز مسافرتی از طریق پیام‌رسان بله

بانک ملی ایران به عنوان کارگزار اصلی، فرآیند ثبت و خرید ارز مسافرتی را در بستر پیام‌رسان «بله» به صورت کاملاً غیرحضوری درآورده است:

[ورود به پیام‌رسان بله] 
         │
         ▼
[انتخاب بخش «خدمات» و ورود به گزینه «ارز مسافرتی»]
         │
         ▼
[ورود مشخصات هویتی و پروازی (کد ملی، شماره پاسپورت، تاریخ و فرودگاه پرواز)]
         │
         ▼
[پرداخت ریالی آنلاین قیمت ارز مسافرتی از طریق درگاه بانکی شتاب]
         │
         ▼
[دریافت کد پیگیری ۶ رقمی یا شناسه فروش جهت ارائه در فرودگاه]

ثبت درخواست و پرداخت ریالی معمولاً از ۷ روز تا حداکثر چند ساعت پیش از ساعت پرواز امکان‌پذیر است.

۵. نحوه تحویل ارز مسافرتی در فرودگاه‌های بین‌المللی

یکی از نکات کلیدی که مسافران باید به آن توجه کنند، محل و شیوه تحویل اسکناس است:

1. عبور از گیت بازرسی اول و پذیرش بار: مسافر ابتدا کارت پرواز خود را در سالن فرودگاه دریافت کرده و چمدان‌ها را تحویل می‌دهد.

2. عبور از گیت پلیس گذرنامه: تحویل اسکناس ارزی صرفاً پس از باجه کنترل گذرنامه (سالن ترانزیت) انجام می‌شود.

3. مراجعه به خودپردازهای ارزی (BTM) یا باجه بانک ملی: متقاضی به دستگاه‌های خودپرداز ارزی مستقر در سالن پروازهای خروجی مراجعه کرده، کد ملی و کد رهگیری دریافتی از پیام‌رسان بله را وارد می‌کند و اسکناس خود را در کسری از دقیقه دریافت می‌نماید.

۶. بررسی قیمت ارز مسافرتی و تفاوت آن با بازار آزاد

قیمت ارز مسافرتی بر اساس نرخ روز مرکز مبادله طلا و ارز ایران تعیین می‌گردد. این نرخ به شکل محسوسی از نرخ بازار غیررسمی پایین‌تر است و معمولاً شامل تفاوت درصدی چشمگیری میان قیمت تابلوی صرافی ملی و بازار آزاد می‌شود. برای مثال، دریافت سهمیه ۵۰۰ یا ۱۰۰۰ یورویی می‌تواند صرفه‌جویی چند میلیون تومانی در سبد هزینه‌ای سفر ایجاد کند.

فعالان تجاری، مدیران شرکت‌ها و بازرگانانی که نیازمند حواله‌های ارزی کلان‌تر برای واردات کالا، تبادلات شرکتی یا ثبت نمایندگی هستند، می‌توانند از خدمات بازرگانی و ارزی در شرکت ایرانی بازرگانو بهره‌مند شوند. همچنین تجاری که قصد دارند فعالیت‌های رسمی تجاری خود را از طریق ثبت شخصیت حقوقی آغاز کنند، می‌توانند کلیه امور ثبتی خود را به سامانه تخصصی ثبت شرکت در تک‌نیک ثبت بسپارند.

۷. شرایط دریافت ارز مسافرتی برای سفر زمینی، ریلی و دریایی

برای سفرهای زمینی، دریایی یا ریلی (مانند سفر زمینی به وان ترکیه، ارمنستان یا عراق)، فرآیند با سفرهای هوایی متفاوت است:

• سهمیه سفرهای زمینی معمولاً محدودتر بوده و تا سقف ۳۰۰ یورو یا معادل دلاری آن پرداخت می‌شود.

• تخصیص این ارز از طریق ثبت‌نام در سامانه برخط بازار متشکل ارزی یا مراجعه مستقیم به شعب منتخب ارزی بانک‌های عامل قبل از روز خروج انجام می‌گیرد.

۸. سن قانونی و محدودیت‌های دریافت ارز مسافرتی

• حداقل سن دریافت: بر اساس ضوابط جاری بانک مرکزی، سهمیه ارز مسافرتی به متقاضیان با حداقل سن ۵ سال تمام تعلق می‌گیرد. برای افراد زیر ۱۸ سال، فرآیند خرید ریالی توسط سرپرست قانونی (پدر یا ولی قانونی) با کارت بانکی سرپرست انجام می‌شود.

• افراد فاقد شرایط: دارندگان گذرنامه‌های دیپلماتیک و خدمت، مسافران با پروازهای ترانزیتی فاقد اقامت، و کسانی که کمتر از ۳۶۵ روز از دریافت سهمیه پیشین آن‌ها گذشته است، امکان ثبت درخواست ندارند.

۹. قوانین مربوط به عوارض خروج از کشور و اخذ ارز

پیش از خرید آنلاین ارز در اپلیکیشن بله، عوارض خروج از کشور باید به صورت قطعی تسویه شده باشد. سامانه فروش ارز مستقیماً به پایگاه داده سازمان امور مالیاتی و سداد متصل است؛ در صورت عدم ثبت الکترونیکی پرداخت عوارض، فرایند صدور حواله ارزی در سامانه با خطا مواجه خواهد شد. توصیه می‌شود عوارض خروج را دست‌کم ۲۴ ساعت قبل از پرواز از طریق سامانه‌های اینترنتی پرداخت کنید.

جدول خلاصه سهمیه و شرایط ارز مسافرتی

پرسش‌های متداول مسافران

هر فرد در سال چند بار می‌تواند ارز مسافرتی دریافت کند؟

هر متقاضی واجد شرایط تنها یک‌بار در هر سال خورشیدی (یا ۳۶۵ روز پس از آخرین نوبت دریافت) می‌تواند از سهمیه ارز مسافرتی دولتی استفاده کند.

آیا به کودکان هم ارز مسافرتی تعلق می‌گیرد؟

بله، به کودکان بالای ۵ سال تمام، با ارائه گذرنامه مستقل و ثبت بلیت، سهمیه کامل ارز مسافرتی تعلق می‌گیرد؛ هزینه ریالی آن از حساب سرپرست پرداخت خواهد شد.

ارز مسافرتی در کدام قسمت فرودگاه تحویل داده می‌شود؟

ارز مسافرتی منحصراً در سالن ترانزیت فرودگاه (پس از عبور از باجه پلیس گذرنامه و بازرسی نهایی) و از طریق خودپردازهای ارزی یا باجه‌های بانک مستقر در این سالن به مسافر تحویل داده می‌شود.